Jan Miodek: Inżynierowie i bohaterzy

Jan MiodekZaktualizowano 
Mikołaj Nowacki
W czasie pewnej uroczystości akademickiej zwróciłem się do audytorium ze słowami: "Szanowni państwo inżynierowie - bohaterzy dzisiejszej uroczystości", raz wykorzystując w mianowniku liczby mnogiej osobowych rzeczowników twardotematowych końcówkę "-owie" i raz końcówkę "-y". Od razu po wykładzie skierowano do mnie mnóstwo pytań na ten temat.

Długowiekowy zwyczaj polszczyzny pozwala w tym przypadku gramatycznym na wariantywne posługiwanie się postaciami z wygłosowymi "-i", "-y" albo "-owie" wielu rzeczowników: profesorzy - profesorowie, ambasadorzy - ambasadorowie, senatorzy - senatorowie, geolodzy - geologowie, psycholodzy - psychologowie, Norwedzy - Norwegowie. _Do tego ciągu dołączają użyte przeze mnie pluralne mianowniki: _inżynierzy _albo _inżynierowie, bohaterzy _albo _bohaterowie: "Inżynierowie dusz ludzkich" (Stalin na spotkaniu z literatami w r. 1932), "Inżynierzy zawsze budzili mój szacunek" (ze współczesnego wywiadu prasowego),_"Niech żyją polscy _bohaterowie" (Maurycy Gosławski 1802-1834), "Bohaterowie są zmęczeni" (tytuł filmu z r. 1955), "A oto _bohaterzy _dzisiejszego spotkania" (współczesna relacja telewizyjna z meczu piłkarskiego). Nie popełniłem więc błędu ani w pierwszej formie, ani w drugiej. A dlaczego je fleksyjnie zróżnicowałem? - Zrobiłem to w pełni świadomie!

Otóż w wypadku form z równorzędnymi gramatycznie końcówkami "-i", "-y" i "-owie" warto wziąć też pod uwagę kryterium estetyczne. Oto np. rzeczownik pedagog. _Wszystkie słowniki informują o jednakowo poprawnych brzmieniach _pedagodzy _i _pedagogowie. _A przecież zawsze wybiorę to pierwsze, bo jest ładniejsze fonetycznie, bo nie ma w nim "gulgoczącego", powtarzającego się "-go-" z postaci _pedagogowie. _Sytuacja odwrotna zachodzi w _inżynierach: _tu powtarzający się dźwięk "ż" mamy w mianownikowym pluralnym _inżynierzy - _dlatego zawsze wybieram wariant _inżynierowie. _Zrobiłem tak też w czasie przywołanego na początku wykładu. By zaś całe wypowiedzenia fleksyjnie - a także stylistycznie - zróżnicować, od _bohatera _utworzyłem mianownik liczby mnogiej _bohaterzy.

Powie mi ktoś może teraz, że brzmienia z wygłosowym -owie są dostojniejsze. Z takim odczuciem można się do pewnego stopnia zgodzić. Bardzo jednak je relatywizuje zupełny brak konsekwencji w tym zakresie. Weźmy np. rzeczownik prezydent - _określenie najwyższej godności w państwie: zwyczaj utrwalił wyłączną postać pluralną _prezydenci. _To samo z _premierem: _tylko _premierzy. _Tymczasem niższy dyplomatyczną rangą _minister _może mieć wprawdzie w mianowniku liczby mnogiej obie postacie, czyli _ministrzy _i _ministrowie, _ale__w praktyce używa się tylko brzmienia z "-owie". Od _ambasadora _urabia się mniej więcej jednakowo często postacie _ambasadorzy _i _ambasadorowie.

polecane: Wybory 2019

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 8

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

B
BochateżyNaszyhCzasowiuf

Pojeby czy pojebowie?

A
Anonim

Mylnie skojarzyłeś to z liczebnikami, gdzie taka zasada faktycznie obowiązuje np. czterech, cztery i czworo.

j
jarek

kelnerzy i kelnerowie! ;)

x
xyz

Profesor wyjaśnił dlaczego. Przeczytaj cały artykuł, a znajdziesz odpowiedź na swoje pytanie.

A
Analfa

Czytaj ze zrozumieniem.

z
zico

Jan Miodek chyba tym razem przegina z "wolnoscia" jezyka! Dlaczego nie powiedzial inzynierzy, tylko inzynierowie, skoro pierwsza forma tez by byla calkiem OK?

d
d'Albeaux

A ja zawsze sądziłem, że bohaterzy to oni, bohaterki to one, a jedni i drudzy to bohaterowie. Podobnie psycholodzy, psyholożki, psychologowie oraz ministrzy, ministry, ministrowie

d
dyl s.

A co z ministrą Muchą? Forma poprawna, czy jakieś dziwadło? Dwie ministry, czy dwie ministrzynie?

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3