Wyszukiwarka wyborcza

Wybory Parlamentarne

Sprawdź wyniki wyborów w Twoim okręgu

Chłopaki chodziły czy chodzili? Odpowiada profesor Miodek

Prof. Jan Miodek
Marzena Bugala- Azarko / Polska Press
- W liczbie mnogiej od rzeczowników osobowych rodzaju męskiego możemy stworzyć ich warianty zachowujące się gramatycznie jak formy niemęskoosobowe, np. moi dobrzy sąsiedzi wyjechali, ale moje dobre sąsiady wyjechały, Ślązacy wybaczyli mi - Ślązaki wybaczyły mi, Szwedzi zagrali dobry mecz - Szwedy zagrały dobry mecz, chłopi zbuntowali się - chłopy zbuntowały się - pisze profesor Jan Miodek.

Oto fragment jednego z reportaży prasowych Ziemowita Szczerka z „Polityki”: „Po lesie chodziły ubrane w pomarańczowe kamizelki chłopaki z nagonki, przez myśliwych fachowo zwanej naganką, i pohukiwały: o-hoo, e-hee, płosząc zwierzynę”.

A teraz wypowiedź pewnego młodego piłkarza z tego samego numeru czasopisma: „Chłopaki z mojego rocznika już pukali do pierwszego zespołu, trenowali z nim, wyjeżdżali na obozy, grali w sparingach”.

W zacytowanych fragmentach widzimy dwa typu połączeń z formą chłopaki: w pierwszym z nich wchodzi ona w związki składniowe z czasownikami w postaciach niemęskoosobowych chodziły, pohukiwały (tak jak chodziły, pohukiwały - kobiety, dziewczyny, wilki, tygrysy), w drugim - z czasownikami w postaciach męskoosobowych (tak jak pukali, trenowali, wyjeżdżali, grali - sąsiedzi, chłopi, Szkoci, Włosi).

Poprawnościowa racja jest po stronie Ziemowita Szczerka: tak jak połączenia w jego tekście powinna wyglądać składnia konstrukcji drugiej, czyli „Chłopaki z mojego rocznika już pukały do pierwszego zespołu, trenowały z nim, wyjeżdżały na obozy, grały w sparingach”. Kluczem zaś do zrozumienia tych niuansów syntaktycznych jest uświadomienie sobie, że w liczbie mnogiej od rzeczowników osobowych rodzaju męskiego możemy stworzyć ich warianty zachowujące się gramatycznie jak formy niemęskoosobowe, np. moi dobrzy sąsiedzi wyjechali, ale moje dobre sąsiady wyjechały, Ślązacy wybaczyli mi - Ślązaki wybaczyły mi (z przemówienia Jana Pawła II w Gliwicach w roku 1999), Szwedzi zagrali dobry mecz - Szwedy zagrały dobry mecz, chłopi zbuntowali się - chłopy zbuntowały się („Zbuntujcież się, chłopy potężne” - znany fragment „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego).

Nietrudno wyczuć walor stylistyczny tych postaci - wnoszą one do wypowiedzi aż nadto wyraźne, silne natężenie emocjonalne.

Możemy się teraz zająć formami pluralnymi rzeczownika rodzaju męskiego chłopiec.

Wariantem stylistycznie neutralnym są chłopcy.

Gdyby po niego sięgnął Ziemowit Szczerek, z pewnością zbudowałby konstrukcję: „Po lesie chodzili ubrani w pomarańczowe kamizelki chłopcy”, a wypowiedź młodego piłkarza mogłaby zawierać czasownikowe postacie męskoosobowe: „Chłopcy z mojego rocznika już pukali do pierwszego zespołu, trenowali z nim, wyjeżdżali na obozy, grali w sparingach”.

O to jednak chodzi, że obaj autorzy stworzyli formę chłopaki, i dlatego Szczerek napisał w zgodzie z normą: „Po lesie chodziły ubrane w pomarańczowe kamizelki chłopaki”, cytat drugi natomiast powinien się do pierwszego gramatycznie podciągnąć i - powiedzmy to raz jeszcze - przyjąć brzmienie: „Chłopaki z mojego rocznika już pukały do pierwszego zespołu, trenowały z nim, wyjeżdżały na obozy, grały w sparingach”.

W pierwszym fragmencie mieliśmy jeszcze wariantywną parę nagonka - naganka.

Pierwszy z tych wyrazów jest częstszy, bo w języku ogólnym funkcjonuje w znaczeniu „zorganizowana kampania przeciwko komuś” i w znaczeniu „napędzanie zwierzyny na stanowiska myśliwych”.

Naganka natomiast w środowiskach łowieckich to zarówno owo „napędzanie zwierzyny na stanowiska myśliwych”, jak i „zespół ludzi (naganiaczy), którzy - posuwając się tyralierą - płoszą zwierzynę i napędzają ją na stanowiska myśliwych”.

Przy obu jednak tych znaczeniach naganki słowniki odsyłają też do tożsamej semantycznie, a częstszej w polszczyźnie standardowej nagonki - z „o”.

Wideo

Komentarze 4

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

W
Wojtek

Teraz jasne - przykład z "te" i "ci" ładnie to obrazuje. Dzięki! Niemniej jednak chłopaki poszły i tak dziwnie brzmi:)

t
tantus

Trzeba mieć świadomość, że w języku polskim, w liczbie mnogiej mamy dwa rodzaje: męskoosobowy i niemęskoosobowy:
- my poszliśmy (męskoosobowy) / my poszłyśmy (niemęskoosobowy)
- wy poszliście / wy poszłyście
- oni poszli / one poszły

Normalnie więc powinno się zastosować od rzeczownika rodzaju męskiego "chłopiec" męskoosobową liczbę mnogą "chłopcy". W pewnych warunkach można zastosować do tego rzeczownika (jako figurę stylistyczną) rodzaj niemęskoosobowy "chłopaki". Jednak, jako rzeczownik niemęskoosobowy, powinien on łączyć się również z czasownikiem w wersji niemęskoosobowej. Tak więc: "chłopcy poszli", ale "chłopaki poszły".

G
Gość

tak samo, jak te dziewczyny, te kobiety - poszły. Ci chłopcy, ci mężczyźni (forma męskoosobowa)- poszli

W
Wojtek

Dalej nie rozumiem dlaczego chłopcy "poszli", a chłopaki "poszły". Czy obie formy to nie rzeczowniki osobowe rodzaju męskiego? Dlaczego nie chłopaki poszli nie jest poprawne?? Brzmi to naturalnie - przynajmniej dla mnie.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3