Prawdziwych Łużyczan już nie ma

Mariusz Junik
Domy przysłupowe - najbardziej charakterystyczny przykład  kultury łużyckiej
Domy przysłupowe - najbardziej charakterystyczny przykład kultury łużyckiej Marcin Oliva Soto
Prawdziwych Łużyczan już nie ma - twierdzą mieszkańcy pogranicza polsko-niemieckiego. Polskie wsie w okolicach Bogatyni, w których niegdyś mieszkali, pochłonęła kopalnia węgla brunatnego. W niemieckim Zittau i Bautzen tylko nieliczni mówią po łużycku. O tym, że tradycje i stroje łużyckie można obejrzeć tylko w muzeum - pisze Mariusz Junik

Prawdziwych Łużyczan u nas już nie ma - twierdzi 63-letni Zbigniew Szklarek, urodzony w Bogatyni i tam mieszkający od czasów powojennych. Szklarek jest historykiem i badaczem dawnej kultury łużyckiej. Dzięki takim ludziom, jak on, przetrwały do dzisiaj stroje, naczynia, domy, zwyczaje Łużyczan. Niestety, przypomina się o nich raz do roku, podczas spotkań "Łużyckie płomienie", lub podczas wycieczek do muzeum. W domach ludzie żyją zwykłym, codziennym rytmem. Nawet charakterystyczne dla Łużyczan domy przysłupowe są dla nich tylko mieszkaniami. Mało kto ma świadomość, że to cenne zabytki kultury regionu.

- Podjęliśmy próbę wskrzeszenia kultury łużyckiej - podkreśla pan Zbigniew, który założył Bractwo Ziemi Bogatyńskiej. - Mamy spotkania z grupami historycznymi z czeskiej Chrastavy i niemieckiego Zittau. Planuję również powrócić do cyklu spotkań z bogatyńską młodzieżą w szkołach. Opowiadam im o dawnej kulturze łużyckiej i domach przysłupowych - wyjaśnia Szklarek.

Niemieccy Łużyczanie spotykają się raz w roku jesienią w pobliskim Bautzen podczas "Łużyckich płomieni". To tradycyjna impreza dla okolicznych mieszkańców, coś w rodzaju naszych dożynek. W niektórych miejscowościach w okolicach Cottbus kultywowane są łużyckie obyczaje: ptasie wesele, łapanie koguta, wielkanocna kawalkada jeźdźców, palenie czarownic, śpiewanie na św. Marcina, Barbórka i mikołaj.

Najwięcej dawnych eksponatów łużyckich znajduje się w muzeum w Zittau. W Cottbus działają Dom Serbołużycki i Muzeum Dolnołużyckie. Przed dziesięciu laty powstała też niezależna łużycka organizacja "Ponaschemu", jednak liczba osób mówiących językami łużyckimi ciągle maleje. Szacuje się ją dziś na ok. 30 tys. osób. Zostały jednak jeszcze miejscowości (np. Radibor, Crostwitz, Rosenthal), w których można usłyszeć dzieci mówiące po łużycku. Jeszcze tylko tam w niedziele, święta i przy okazji ślubów noszony jest kobiecy (i częściowo męski) strój ludowy. Wyróżnia się on bogatym zdobieniem haftem płaskim i naszyciami z pereł.

Do upadku kultury łużyckiej na Dolnym Śląsku przyczynił się między innymi rozwój górnictwa odkrywkowego w rejonie Boga-tyni. Kopalnia Węgla Brunatnego Turów, powiększając teren swojego działania, musiała zrównać z ziemią albo zasypać kilka wsi. W ten sposób w latach 80. ubiegłego wieku z dolnośląskich map zniknęły Rybarzowice, Strzegomice, Biedrzychowice, Wigancice Żytawskie, Nadrzecze i częściowo Opolno. Zostało tylko kilka miejscowości, w których są jeszcze ślady kultury łużyckiej, przede wszystkim domy przysłupowe. Oprócz samej Bogatyni, w której takich domów jest najwięcej, to między innymi Kopaczów, Markocice, Jasna Góra czy Wyszków.

Wyszków jest jedną z ostatnich łużyckich wsi na Dolnym Śląsku. To również miejscowość z największą liczbą domów przysłupowych w całym kraju. Na 43 domy aż 37 jest zabytkowych. Obecni mieszkańcy wykupili je tanio od gminy i traktują wyłącznie jak miejsce do życia. Nie kultywują żadnych tradycji łużyckich ani też nie zależy im za bardzo na utrzymywaniu za wszelką cenę łużyckiego charakteru budowli. Przykładem może być wymiana pięknych, drewnianych okien na współczesne plastikowe w większości domów (bo tamte były nieszczelne).

- U nas we wsi mieszka sporo młodych osób, które przybyły tu z innych regionów Dolnego Śląska. Starsze osoby pamiętają kulturę łużycką, ale nie przekazują jej młodszym - mówi sołtys Wyszkowa, Stanisław Stasiwolak.

On i niektórzy mieszkańcy zdają sobie sprawę z dużej historycznej wartości swoich domów, jak mówią: dziś jedynym śladem kultury łużyckiej w naszym regionie są domy przysłupowe.
One jednak niszczeją i popadają w niełaskę.

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 3

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

V
VWilzek

A ja žyje mam 17 lat, teraz Nowa Sól Polska, niegdys ur. Tuplice

w
wowka

Szanowny Panie,
Kultura łużycka jest jak najbardziej żywa, nie ogranicza się do muzeum (i nie wymienił Pan najważniejszego), a w Budziszynie (Bautzen) Łużyczanie nie spotykają się raz w roku, ale co dzień, na przykład w pracy (albo w domu). W Budziszynie, Chociebużu (Cottbus) i innych miejscowościach zamieszkiwanych przez mniejszość łużycką, działa wiele różnego rodzaju instytucji i stowarzyszeń skupiających Łużyczan. Łużyce Wschodnie (i ich kultura) to nie to samo, co Łużyce Górne i Dolne, ale miesza Pan tak wiele pojęć, że długo by tłumaczyć. W Polsce jest kilka organizacji zajmujących się popularyzacją tematyki łużyckiej, są też łużycoznawcze czasopisma naukowe, konferencje, zajęcia uniwersyteckie... Warto zasięgnąć języka, albo chociaż podjąć wysiłek polegający na kwerendzie internetowej, zanim zacznie się pisać.

M
Morales

W okolicach Budziszyna są jeszcze miejscowości, w których kultywuje się tradycję i język łużycki. Autor liznął temat i próbuje wysuwać zbyt daleko idące wnioski. Kolejny ignorancki tekst w waszej gazecie. Oj redaktorzy weźcie się do roboty, o ile oczywiście sami dysponujecie odpowiednią wiedzą. Przy okazji w gazecie (papierowej i na stronie w internecie) aż roi sie od niechlujstwa językowego!

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3