Przefantastyczny! Czy można tak mówić? Prof. Miodek tłumaczy

Profesor Jan Miodek
Prof. Jan Miodek
Prof. Jan Miodek Krzysztof Kapica
Znakomity felietonista "Gazety Wrocławskiej" i znany wrocławski językoznawca prof. Jan Miodek opowiada m.in. o słowie "przefantastyczny" i o jego nadużywaniu przez Polaków.

„Wasz program jest przefantastyczny!” – powiedział jeden z telewidzów, dodzwoniwszy się do „Szkła kontaktowego” (TVN 24), a ja natychmiast zasiadłem do zredagowania niniejszego odcinka, bo w wypowiedzi tej znajduję potwierdzenie aż nadto wyraźnego w ostatnim czasie upodobania użytkowników polszczyzny do superlatywnej cząstki prze-. Oczywiście, sięgamy po nią od wieków, a takie formy, jak przemiły, przezacny, przebogaty, przeszczęśliwy czy przezabawny należą do czołówki frekwencyjnej codziennej komunikacji językowej – tak jak w tekstach kościelnych znane są od wieków formacje z owym prze- dodanym w celach ekspresyjnych do superlatywnej cząstki naj-: Przenajświętszy Sakrament, Drzewo Przenajszlachetniejsze (z pieśni wielkopostnej „Krzyżu Święty nade wszystko”), starsi zaś profesorowie uniwersyteccy przywiązani są do formuł „Prześwietny Senacie” i „Prześwietna Rado”, którymi zaczynają swe wystąpienia w czasie posiedzeń Senatu czy Rady Wydziału. Od paru lat jednak, powtórzę, można mówić nawet o pewnej nadreprezentacji sufiksu prze-.

Oto w sklepie na przykład płacę za masełko, serek, mleczko, herbatkę, bułeczki, chlebuś i szyneczkę, czyli jestem oswajany za pomocą zdrobnień, ale też słyszę, że wszystkie te produkty są przedobre, przepyszne i przewspaniałe. Słowem – pełnia morfologicznego szczęścia! I co charakterystyczne, dodawane jest to prze- do słów, które same niosą ładunek jakże pozytywnych, ekspresyjnie wyrażonych treści: fantastyczny, pyszny, wspaniały. Dodam też, że z takimi poczynaniami słowotwórczymi spotykam się nie tylko w punktach usługowych, ale i w codziennych językowych kontaktach ze znajomymi. I ciekaw jestem bardzo, jak długo będzie trwała kariera cząstki prze-.

W jednym z odcinków prasowego cyklu „Szczygieł poluje na prawdę” przeczytałem z kolei: „Przepraszam, że tak mówię, ale starość to jest walka z wiatrakami, na starość trzeba przymknąć oko i dać jej wyistnieć do końca. Ja tak mówię, panie Mariuszu, wyistnieć, takie słowo wymyśliłam, może pan sobie wziąć. To moja prawda”.

Jaki jest mój stosunek do owego wymyślonego wyistnienia? – Pozytywny w najwyższym stopniu! Gdy stykam się z tego typu udanymi pomysłami słowotwórczymi, z reguły przywołuję myśl wielkiego amerykańskiego językoznawcy amerykańskiego Noama Chomsky’ego (rocznik 1928), który powtarza, że o pełnej znajomości języka może mówić tylko ktoś, kto w każdej chwili jest gotów do stworzenia zupełnie nowej konstrukcji, ale tak zbudowanej, że będzie bezbłędnie odczytana i zrozumiana przez pozostałych użytkowników danego języka. Warunki takie spełnia czasownik wyistnieć, który jest formacją nie tylko głęboką filozoficznie, wyrażającą życiową mądrość, ale i morfologicznie jednoznaczną: wyistnieć, czyli „spełnić się w istnieniu do końca” – tak jak wybrzmieć, wyczerpać się, wydoskonalić, wyciszyć, wypieścić, wyinterpretować, wyklarować, wyklaskać, wykroić, wy(s)przedać.

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 8

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

p
po

Prof. Miodek - to też czerwony gawędziarz

?

Czas na upamiętnienie - pod gmachem filologii powinien stanąć krasnal-Poloniusz, z dwoma tomami akt pod pachami. Ale sympatyczny. Kto powiedział, że kapuś ma być antypatyczny?

n
no

Nam nie potrzeba ani niemca ani ruska my mamy coś gorszego mamy, ciebie i tyfuska.

p
piątej,

tej ci brak, dlatego możesz brylować tylko w pisie

:-/

Uczciwy Polak poda rękę każdemu ubekowi.

d
dobry sbek bo pisowski

a może myślisz o żonie Wolfganda, miernej i leniwej sędzi która została pisowskim strażnikiem ds. fałszowania konstytucji?

d
dobry sbek bo pisowski

a może myślisz o żonie Wolfganga, miernej i leniwej sędzi która została pisowskim strażnikiem ds. fałszowania konstytucji?

...

Prowadzący esbek wyniósł dwa tomy zeznań. Ale to nic nic nie znaczy, prawda? Można brylować w przestrzeni publicznej.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3