MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Procesja Bożego Ciała - dlaczego zabiera się brzozowe gałązki z ołtarza? Wyjaśniamy, o co chodzi

Agata Wodzień-Nowak
Agata Wodzień-Nowak
Ołtarze są wolnostojącymi konstrukcjami lub wsparte o elewację budynku, który znajduje się na trasie procesji. Dlaczego są cztery? Symbolizują cztery Ewangelie oraz cztery strony świata, na które zgodnie z religią należy głosić Chrystusa.
Ołtarze są wolnostojącymi konstrukcjami lub wsparte o elewację budynku, który znajduje się na trasie procesji. Dlaczego są cztery? Symbolizują cztery Ewangelie oraz cztery strony świata, na które zgodnie z religią należy głosić Chrystusa. Mariusz Kapała / Gazeta Lubuska
Gdy tylko czoło procesji Bożego Ciała odejdzie od jednego z czterech ołtarzy, uczestnicy obrywają brzozowe drzewka, które jeszcze przed chwilą były dekoracją. Dziwny zwyczaj? To tradycja związana z ludowymi wierzeniami. Dawniej wierzono, że zielone gałązki z ołtarzy mają niezwykłą magiczną i dobroczynną moc, wspominają etnografowie. Przed czym chroniły i gdzie trafiały? Koniecznie przeczytaj!

Spis treści

Boże Ciało 2024. Kiedy przypada i co to za święto?

To jedno z barwniej obchodzonych świąt kościelnych. Boże Ciało jest skrótową nazwą święta w Kościele katolickim – Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej. W Polsce jest obchodzona przez wiernych w czwartek po Uroczystości Trójcy Świętej. Jak nietrudno zauważyć, jest to święto ruchome i wypada 60 dni po Wielkanocy. W 2024 roku Boże Ciało przypada 30 maja.

Boże Ciało jest wspomnieniem ostatniej wieczerzy i przeistoczenia chleba i wina w ciało i krew Jezusa Chrystusa. Uroczystość ma radosny i dziękczynny charakter, co widać na ulicach, które na trasie procesji przystraja się kwiatami, wstęgami, świecami i obrazkami.

Przeczytaj też: Dlaczego podkowa przynosi szczęście? Tak możesz zyskać, znając cenne zastosowania i nieco historii

Zajrzyjmy jeszcze do historii tego święta. Uroczystość najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej ustanowił w 1317 roku papież Jan XXII. Pierwszy raz w Polsce obchodzono ją w 1320 r. w diecezji krakowskiej.

Procesja Bożego Ciała
Procesja Bożego Ciała Mariusz Kapała / Gazeta Lubuska

Jak wygląda procesja Bożego Ciała? Święto na ulicach miast i wsi

W Polsce obchody święta wiążą się z procesją z Najświętszym Sakramentem, która zatrzymuje się przy czterech ołtarzach. Przy każdym z nich czytane są wersy czterech Ewangelii. Procesji towarzyszą często orkiestra, dzieci sypiące kwiaty, sztandary, chorągwie, ozdobione kwiatami feretrony i oczywiście monstrancja z hostią niesiona przez kapłana pod baldachimem. Są kadzidła, dzwonki i śpiew.

Na drodze procesji mieszkańcy dekorowali i nadal dekorują okna, wystawiając w nich np. obrazki ze świętymi i kwiaty.

Dlaczego obrywamy zielone gałązki z ołtarza? Magiczne moce brzozy

Kto był choć raz na procesji Bożego Ciała, z pewnością widział zwyczaj obrywania gałązek z drzew ustawionych przy ołtarzach. To nie jest przypadkowe działanie, bowiem zielone gałęzie i zioła w obrzędowości ludowej Bożego Ciała mają znaczenie symboliczne.

Przeczytaj też: Dawniej majówka wcale nie oznaczała grilla. Wieczorne nabożeństwa majowe przy kapliczkach

Ołtarze dekorowano, podobnie jak dziś, zielonymi gałęziami, które uczestnicy po procesji obrywali. Uważano, że gałązki te zatknięte w pole, chronią przed gradobiciem.

Muzeum Narodowe we Wrocławiu opisuje Boże Ciało tak: Podczas tych obchodów na ulicach wzdłuż wyznaczonej trasy ustawia się cztery udekorowane ołtarze, które zgodnie z tradycją „mai się” gałązkami brzozy i lipy. Wierzono bowiem, że zielone gałązki brzozowe z ołtarzy mają niezwykłą moc magiczną i dobroczynną.

Jak dawniej, tak i współcześnie po przejściu procesji gałązki są masowo obłamywane z ołtarza i zabierane do domów. Dawniej, by wkopać je w zagony i narożniki pola, położyć w oborze, przechować w domu za świętym obrazem. Przyniesione gałęzie miały specjalne zadanie: ochraniać gospodarstwo i jego domowników przed burzą, gradem, czarami, złymi urokami. Dziś zachowała się głównie wiara w ochronę przed burzą.

Zielone gałęzie podczas Bożego Ciała
Ołtarze są dekorowane brzozowymi drzewkami, z których gałęzie są zabierane do domu. To długa tradycja. Mariusz Kapała / Gazeta Lubuska

Oktawa Bożego Ciała i wianki w kościele

Po uroczystości Bożego Ciała jest jeszcze oktawa. Procesje już na zdecydowanie mniejszą skalę odbywają się na ogół wokół kościoła. Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie przypomina, że w ostatnim dniu oktawy święcono wianki wite z ziół.

Uważano, że poświęcenie wzmacnia leczniczą moc ziół, dlatego poszczególne rośliny z wianków wykorzystywano do leczenia (np. boże drzewko na ból uszu, rozchodnik na czyraki, czy koniczyna na gorączkę). Wianki przybijano na ścianach budynków, (im ich więcej, tym bardziej skuteczne) wierząc, że chronią przed pożarem i piorunami. Ułożone w zbożu chroniły przed gryzoniami.

Podobnie wspomina Muzeum Narodowe we Wrocławiu:

Tradycją tego święta było wyplatanie małych wianuszków, które dzisiaj już tylko sporadycznie są wykonywane. Kobiety w ostatni dzień oktawy święta Bożego Ciała przynoszą do kościoła tradycyjne, własnoręcznie uplecione małe (wielkości dłoni) wianuszki z różnych ziół, kwiatów polnych i ogrodowych.

Etnografowie wspominają, że najczęściej wykorzystuje się:

  • rozchodnik,
  • macierzankę,
  • miętę,
  • kopytnik,
  • krwawnik,
  • jaskółcze ziele,
  • krzyżowe ziele,
  • a także piwonię, dziką różę i jaśmin.
Katowice, 1935. Kobiety w tradycyjnych śląskich strojach na procesji Bożego Ciała.

Boże Ciało. Procesja: zdjęcia sprzed lat. Jak kiedyś obchodz...

Wiesz już, dlatego zabiera się brzozowe gałązki z procesji Bożego Ciała. Trafią też do twojego domu?

Jesteśmy na Google News. Dołącz do nas i śledź Portal Strefa Agro codziennie. Obserwuj Strefę Agro!

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Ubezpieczenie maszyn rolniczych. Kiedy jest obowiązkowe?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Procesja Bożego Ciała - dlaczego zabiera się brzozowe gałązki z ołtarza? Wyjaśniamy, o co chodzi - Strefa Agro

Wróć na gazetawroclawska.pl Gazeta Wrocławska