Wrocław: Nasza pierwsza tysiąclatka

Małgorzata Matuszewska
Szkoła Podstawowa nr 71 - pierwsza tysiąclatka we Wrocławiu (na zdjęciu zajęcia z rytmiki)
Szkoła Podstawowa nr 71 - pierwsza tysiąclatka we Wrocławiu (na zdjęciu zajęcia z rytmiki) fot. archiwum sp 71, reprodukcja: tomasz hołod
52 lata temu Władysław Gomułka rzucił hasło: Tysiąc szkół na Tysiąclecie Państwa Polskiego. Pierwsza tysiąclatka powstała u zbiegu Podwala i ul. Kołłątaja.

Szkoła Podstawowa nr 71 nie była typową socjalistyczną budą. Uczyli w niej przedwojenni harcerze, powstała jako szkoła eksperymentalna i na owe czasy oferowała nieszablonowy model wychowania.

Tysiąclatki powstawały w ramach akcji "Tysiąc szkół na Tysiąclecie Państwa Polskiego", z inicjatywy Władysława Gomułki, pierwszego sekretarza Komitetu Centralnego PZPR. Oprócz uczczenia rocznicy, trzeba było dostosować warunki do liczby uczniów - wyżu demograficznego. Szkoła nie do końca poddała się standaryzacji. Zbudowano ją w latach 1959-1960 według projektu Jadwigi Hawrylakowej, zakładającego piętnaście klas. I przeniosły się tam dzieci ze szkoły przy Zwierzynieckiej 3, założonej jako szkoła eksperymentalna.

Szkoła, ufundowana przez ZSS Społem, dostała imię pisarza Leona Kruczkowskiego w 1964 roku. Niestety, nie mogła zostać nazwana imieniem Aleksandra Kamińskiego, bohaterskiego żołnierza Armii Krajowej, choć wielu chciało, by je nosiła. Jeszcze przy Zwierzynieckiej sławny druh był u dzieci z wizytą, po której został dar: książka Antek Cwaniak z jego autografem. Także przy Zwierzynieckiej powstał prekursor dzisiejszej zerówki. Przychodziły dzieci w wieku przedszkolnym i były zuchami. Nową szkołę wyposażono w schron przeciwlotniczy, bo władze kraju bały się konfliktu, w który mogła się przerodzić zimna wojna między Wschodem a Zachodem. Gdyby wojna wybuchła, schron mógłby posłużyć za polowy szpital. Szkołę wyposażono w wygodne podjazdy, które dziś mogą służyć niepełnosprawnym, a wyjścia z bunkra prowadziły na podwórko. Pierwszym uczniom służyły zresztą jako harcówka i warsztaty do prac ręcznych, wyposażone w stolarskie stoły. Potem, w 1997 roku, schrony uratowały budynek, który w czasie powodzi utrzymał się, wspierany przez porządne, podziemne umocnienia.

Krzysztof Nierzewski, jeden z pierwszych absolwentów (rocznik 1962, szkoła wtedy była siedmioklasowa), wspomina ze wzruszeniem starą budę przy Zwierzynieckiej, do której szło się przez zoo na godz. 9.

- A do nowej szkoły chodziliśmy na ósmą - zaznacza.
Nowy budynek w centrum miasta został otwarty uroczyście 1 września 1960 roku. Każda klasa dostała wstążkę i trzymając się jej, docierała do swojej pracowni. Uczniami opiekowała się Wytwórnia Filmów Fabularnych, która podarowała szkole piękny globus. Jedna z koleżanek napisała w zeszycie o wizycie towarzysza Wiesława we Wrocławiu, który jednak nie gościł na otwarciu szkoły. Zeszyt powędrował do Komitetu Centralnego, a dziewczynka dostała czeski zestaw kreślarski i księgę baśni - upominki zostały przekazane w czasie uroczystego apelu.

Eksperymentalny system uczenia był nadzwyczajny. - Klasa została podzielona na małe grupy, także ławki ustawiano grupowo, a nie w rzędach - opowiada Krzysztof Nierzewski. Każda grupa przygotowywała referat na zadany temat, więc nauczyciele musieli poświęcić więcej czasu dzieciom, niż gdyby sami wykładali lekcję. Żona pana Krzysztofa - Joanna (poznali się w podstawówce nr 71) - dodaje: - Jeździliśmy na zimowiska i to nie w czasie ferii, ale poza nimi. To były prekursorskie wyjazdy dzisiejszej tzw. zielonej szkoły. Ponieważ była zima, więc najwięcej było lekcji WF-u. - Ale szkoła nie była elitarna - zaznacza Krzysztof Nierzewski. - Wszystkich rodziców stać było na te wyjazdy. O tym, że uczono w szkole angielskiego, przypomina Jadwiga Wacław, absolwentka z pierwszego rocznika. - Przychodzili do nas lektorzy z politechniki - uśmiecha się.

Pani Wacław dodaje, że na zimowisku jeździło się na nartach, przerobionych przez tatę. Uczniowie wspominają, że nieszablonowo uczono ich też kultury zachowania w publicznym miejscu. Kiedy mieli po 11 lat, wychowawczyni zawiozła ich do kawiarni Stylowa przy placu Kościuszki. Po drodze nauczyli się zachowania w tramwaju, w kawiarni - jak się zamawia ciastko, picie i płaci rachunek. Od początku uczono też niemieckiego. I były zajęcia rytmiki, nieosiągalne w innych przybytkach masowej edukacji. Prowadził je Czesław Wiech. Dzieci tańczyły mazura i poloneza, ubrane w stroje uszyte z aptecznej gazy.

Kółko historyczne jeździło na wycieczki ciuchcią z placu Staszica do Trzebnicy. Irena Oczko na lekcjach historii w niektórych klasach mówiła nawet o Orlętach Lwowskich.

W tysiąclatce nieszablonowo były: angielski, niemiecki i rytmika

Pierwszą polonistką i dyrektorką była druhna Zofia Skałowa. Rządziła w latach 1958-1973. Dzieci w szkole dowiedziały się, że 17 września był czwartym rozbiorem Polski.
- Nauczycielka uczyła nas dalej, nie poszła siedzieć - dziwią się dziś wychowankowie. Cała ich klasa należała do drużyny harcerskiej. Bunkry dla dzieciaków nie były niczym ekscytującym. Znały podobne budowle i bawiły się w nich.

W nowym budynku były także świetlica i stołówka, a także porządne boisko, którego brakowało przy Zwierzynieckiej. Dzieci chodziły na baseny przy pobliskiej ulicy Teatralnej.
Ciekawe, że nie wymagano od uczniów noszenia na co dzień fartuszków. Galowy strój obowiązywał tylko na akademiach.
Przyjaźnie zawarte w szkole trwają do dziś.
Małgorzata Matuszewska

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 3

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

j
joanna

Nie zważając na błąd w dacie (jeden z pierwszych absolwentów rocznik 1962??) trzeba wspomnieć również wspaniałe obozy harcerskie z druhną Ireną Oczko, w niczym nie przypominające PRLowskiego harcerstwa. Zimowiska były na przełomie stycznia i lutego w Dusznikach albo w Lądku, codziennie było kilka lekcji, potem zajęcia na śniegu.
Kadra była wspaniała, to właśnie mąż dyr. Skałowej odważył się jako redaktor naczelny wypuszczać "Wieczór Wrocławia" z pustymi szpaltami, gdy cenzura zdjęła mu artykuły. Niestety, szkoła jako eksperymentalna nie przetrwała długo, na siłę zrobiono z niej zwykłą rejonową.
Z tymi spódniczkami z gazy to lekka przesada, zespół tańca miał stroje starannie uszyte przez mamy, można było w nich tańczyć oberki, polki na konkursach międzyszkolnych i wytrzymywały..
Zbiórki zuchowe i harcerskie odbywały się po lekcjach, a do szkoły dzieci zjeżdżały tramwajami z całego Wrocławia, bo na początku nie obowiązywała rejonizacja. Rzeczywiście, mundurek nie obowiązywał na codzień, ale w szkole nie było rewii mody.
Żal, że takich szkół nie ma dzisiaj. Ale dobrze, że niektórzy mogą wspominać tę wspaniałą szkołę.

B
Bogdan

Z nostalgią wspominam uczęszczanie na Zwierzyniecką ,następnie na Podwale do 71-szej, a tak na marginesie, to na tej fotce na l.rytmiki, tez zostałem uwieńczony,rozpoznałem się.Pozdrawiam koleżanki i kolegów z klasy druhny Teresy.

a
anryb

Opisana w reportarzu tysiąclatka była jedną z pierwszych ale nie jedyną . W tym samym roku została oddana do użytku Szkoła Pomnik Tysiąclecia nr 85 przy ul Traugutta 37. Pamietam, bo również sie do niej przymierzałem. Przez 4 lata chodziłem do podstawówki przy IV LO w godzinach południowych i nie bardzo mi to odpowiadało. Wybrałem szkołę nr 85 bo była bliżej miejsca zamieszkania. Też wspominam ja z sentymentem.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3