Tak jeździły tramwaje we Wrocławiu w 1939 roku (MAPA INTERAKTYWNA, ZDJĘCIA)

RedakcjaZaktualizowano 
1912 rok, tramwaj linii 6, trasa prowadziła przez Rynek do Strehlener Tor Fot. Fotopolska.eu
Wyobraź sobie, że wsiadasz w tramwaj w Rynku i jedziesz nim ul. Na Grobli aż do ul. Na Niskich Łąkach. Albo na ul. Ślicznej wsiadasz w taki jadący ul. Borowską przez Sanocką, Lwowską, Zielińskiego, Muzealną i plac Solny na Osobowice. Niemożliwe? Teraz tak. Kiedyś tak właśnie kursowały tramwaje we Wrocławiu, a ściślej mówiąc w Breslau. W 1939 roku po ulicach jeździły 23 linie tramwajowe z numerami od 1 do 26. Nie było np. linii 17, ale była taka o numerze 13.

Postaraliśmy się nanieść wszystkie linie tramwajowe z 1939 roku na dzisiejszą mapę Wrocławia. Jest to o tyle trudne, że część ulic przebiegała zupełnie inaczej. Np. pl. Społeczny był gęsto zabudowany, zaznaczony na mapie przebieg tras w tym miejscu jest schematyczny.

Poniżej znajduje się mapa interaktywna z naniesionymi przybliżonym przebiegiem tras w 1939 r. Po lewej stronie do góry znajduje się kwadrat ze strzałeczką. Kliknij w niego, a wyświetli ci się lista linii tramwajowych z numerami i przebiegami. Możesz także klikać na linie na mapie, przybliżać i oddalać widok za pomocą myszki lub przycisków "+" i "-" oraz włączyć tryb pełnoekranowy.

Jesteśmy w 1939 roku w Breslau. Nie ma już tramwajów konnych, linie są zelektryfikowane. Zamiast trzech przedsiębiorstw przewozowych od 1908 r. jest jedno, a system biletowy jest ujednolicony w całym mieście.

Gdzie dojedziemy tramwajem? Wtedy torowiska leżały tam, gdzie ich dziś nie ma. Igor Gisterek z Zakładu Infrastruktury Transportu Szynowego Politechniki Wrocławskiej opowiada, że mamy dziś wiele pozostałości po nich. – Jest relikt w postaci torowiska przebiegającego w poprzek przez ul. Powstańców Śląskich na wysokości ul. Sanockiej – opowiada Igor Gisterek. Jechały tamtędy linie nr 15 (Osobowice – Śliczna przez Kiełbaśniczą, Rynek i plac Solny, Gepperta, Muzealną Zielińskiego, Lwowską, Sanocką, Kamienną i Borowską), a także nr 13 (Powstańców Śląskich – Krakowska, przez Gajowicką, Szczęśliwą, Lwowską, Piłsudskiego, Pułaskiego).

Gdzie jeszcze są stare tory? – Przy moście Oławskim znajdziemy szyny biegnące kiedyś ul. Na Grobli. Dobrze zachowane torowisko jest na Kościuszki i jeszcze do niedawna było używane. Zachowały się tory na ul. Parkowej, ale w 1939 roku nie były już używane, bo to torowisko dla tramwajów konnych – opowiada Gisterek.

Zbigniew Komar, zastępca dyrektora Zakładu Infrastruktury i Gospodarki UM dorzuca do tego tory na ul. Szpitalnej, Tęczowej i Zdrowej. Znajdowało się tam coś w rodzaju pętli tramwajów towarowych. Linia 23 biegła tamtędy przez Gepperta i plac Solny do Poczty Polskiej do zbiegu ul. Krasińskiego i al. Słowackiego. – Tory przed pocztą są zresztą świetnie zachowane. Kolejne znajdziemy na przykład na ul. Rybackiej – wylicza Zbigniew Komar.

CZYTAJ DALEJ: TRAMWAJE W 1939 ROKU WE WROCŁAWIU – CIEKAWOSTKI

TRAMWAJE W 1939 ROKU WE WROCŁAWIU – CIEKAWOSTKI

  • Nie było torów na Kazimierza Wielkiego. Tramwaje jeździły wokół Rynku w relacji Ruska – pl. Solny – Oławska – Traugutta. Tam często skręcały w Krasińskiego koło poczty. Z powrotem jechały ul. Wita Stwosza i północną pierzeją Rynku, a dalej na pl. Solny czy też ul. Św. Mikołaja.
  • Były tory na takich ulicach wokół Rynku jak Kiełbaśnicza, Kuźnicza i Kurzy Targ.
  • Tramwaje jeździły na lotnisko Flughafen Klein-Gandau. jego budynek do dziś stoi przy ul. Lotniczej na wysokości Drzewieckiego.
  • Nie potrzeba było pętli tramwajowych, bo każdy tramwaj był dwukierunkowy. Wystarczyły krańcówki. Tramwaje były jednowagonowe, a mały problem zaczynał się przy dwuwagonowych – wtedy jeden z wagonów musiał być zawsze pierwszy i pętle były wygodniejsze.
  • Nie było wtedy dzisiejszej ul. Drobnera a tramwaje jeździły mniej więcej prosto z Dubois w Jedności Narodowej. Następnie mogły skręcać w ul. Kilińskiego i Prusa.
  • Było więcej zajezdni tramwajowych. Oprócz trzech czynnych do dziś (Gaj przy Kamiennej, Borek przy Powstańców Śląskich, Ołbin przy Słowiańskiej), przez lata funkcjonowały jeszcze niedawno zamknięte Dąbie przy Wróblewskiego, zajezdnia przy Legnickiej. Do tego trzeba doliczyć zajezdnię przy Krakowskiej mniej więcej w miejscu Selgrosu i przy Grabiszyńskiej, którą potem przekształcono w autobusową, a dziś jest tam muzeum. Wcześniej istniały zajezdnie tramwajów konnych przy ul. Marii Curie-Skłodowskiej 39 i Powstańców Śląskich 98 (okolica ul. Wielkiej)
  • Jedną z najlepiej dziś oddanych tras jest trasa linii okólnych. Dziś są to 0L i 0P, wtedy linie numer 7 i 8. Biegły podobnie z tą różnicą, że zamiast Pułaskiego tramwaje jeździły Słowackiego, Krasińskiego i Dąbrowskiego.
  • Aleja Słowackiego była bardzo ważną komunikacyjnie ulicą. Tam też są zachowane tory. Na zachód jechało się tamtędy w Wita Stwosza, na wschód w kierunku Wyszyńskiego i placu Grunwaldzkiego.
  • Tramwaje przez lata jeździły przez Rondo Powstańców Śląskich raz prosto (jak dziś), raz dookoła. Fragment torów biegnących wokół ronda, jest zachowany w okolicach ul. Sudeckiej.
  • Nie było linii na pętle w Leśnicy, na Poświętne czy na Kowale. Istniały jednak pętle/krańcówki na ul. Nyskiej/Pięknej, Borowskiej/Ślicznej, Szewskiej/Grodzkiej, Metalowców, czy Ślężnej/al. Jaworowej.
  • W miejscu dawnej pętli w parku Południowym jest dziś zatoczka parkingowa przy ul. Waligórskiego.
  • Tory przed zajezdnią Gaj urywające się przed parkiem, prowadziły kiedyś ul. Kamienną wzdłuż parku (a ściślej mówiąc park Andersa był wtedy cmentarzem) w ul. Borowską.
  • W 1939 r. było 13 linii autobusowych i 23 tramwajowe. Dla porównania dziś mamy 93 linie autobusowe (w tym nocne, strefowe, podmiejskie. Samych normalnych jest 44) a także 22 linie tramwajowe (licząc 0P i 0L osobno, podobnie jak 14 i 24).
  • Tramwaje towarowe służyły do transportu towarów na pocztę czy na tereny kolejowe przy ul. Tęczowej, gdzie znajdowały się zakłady. Służyły też do wywozu odpadów komunalnych: podstawiane były pod domy i po zapełnieniu trafiały do zajezdni. Po wojnie wywożono nimi gruz (także po tymczasowych torach tramwajowych).
  • W 1939 tramwaje nie były żadną nowinką ani luksusem. Bo to już 14 lipca 1893 została uruchomiona pierwsza linia tramwaju elektrycznego z Grabiszyna na Rakowiec i jest to zarazem pierwsza linia tramwaju elektrycznego na terenie dzisiejszej Polski. Z kolei tramwaje konne jeździły już od 1876 r. Można powiedzieć, że w 1939 roku funkcjonował rozwinięty i sprawny system tramwajowy.

Wykaz linii tramwajowych dzięki dolny-slask.org.pl

polecane: Wybory 2019

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 47

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

t
tak

tyle, że w tedy nie pyło pętli tramwajowych tylko krańcówki.

x
xxx

Nie ma już Hali Ludowej.

t
to zakorkowało miasto

i samochody tam tylko stoją i smrodzą a tramwaj i tak stoją w korku

zdenerwowani kierowcy

L
Lukaswro

Można by było dzięki tej budowie stworzyć dwie nowe linie np 34 i 35, 34 w relacji Psie Pole-Leśnica i 35 w relacji Psie Pole-Krzyki i fajnie by było gdyby te linie obsługiwały tramwaje 40 metrowe np Pesa twist a'la Krakowiak ale z Wrocławskim przodem lub tu zaszaleje tramwaje marki Eurotram, one wyglądają jak z 22 wieku.

L
Lukaswro

Przydała by się budowa linii tramwajowej na Psie Pole ale z odbiciem do Pl Grunwaldzkiego przez Brücknera i Kochanowskiego

j
ja

"Jest relikt w postaci torowiska przebiegającego w poprzek przez ul. Powstańców Śląskich na wysokości ul. Lnianej i Sanockiej". Ul. Lniana jest ulicą prostopadłą do ul. Hubskiej(okolica Paczkowskiej) Do Powstańców trochę jej daleko.

M
Martin

Autor miał na myśli tory w poprzek ulicy Powstańców Śląskich.

W
Wrocławianin

Gdańsk tyż ma przedwojenne kremowe.

w
wro

Szkoda że podróże w czasie nie są możliwe.

W
Wilhelm Knocke

Pan Komar jeśli się na czymś zna to na pewno nie na tramwajach, a ich historii w szczególności. Torowisko tramwajowe przez środek dzisiejszego pl. Powstańców Sląskich poprowadzono w końcu lat 20-tych XXw. i od tej pory jeżdżą tam do dziś. Żadnych zmian nie było.

Mapa zawiera kilka błędów w detalach jak chociażby połączenie Krupnicza - Kazimierza Wielkiego - Gepperta. W owym czasie tor poprowadzono ulicą Szajnochy dookoła budynku dawnej biblioteki uniwersyteckiej. Leżą tam zresztą do dziś.

R
RODOWITY

końcówka to określenie poznańskie.

c
chłop

A myślisz, że ktoś jak projektował ulice i zabudowę Breslau 100 lat wcześniej, to brał pod uwagę, że ktoś kiedyś wymyśli samochody czy tramwaje? Ówczesne Breslau miało prawo mieć takie same problemy kounikacyjne jak obecny Wrocław. Twoim tokiem rozumowania, to za 100 lat Wrocław powinien wyglądać dokładnie tak samo, bez względu na rozwój techniki i liczbę ludności.

d
ds

Z Hallera (dokładniej z Carrefoura) na Traugutta, przystanek przy placu Zgody. Prawie pół trasy modliłem się żeby kanar nie wsiadł, bo te pół godziny dawno minęło. Dziękuję bardzo za taką jazdę z sercem pod gardłem, wolę samochód, którym tą trasę robię w około 15, góra 20 minut i jadę bez nerwów.

k
kiler

dojeżdżasz 9 lub 17 do galerii tam sie przesiadasz w 3 albo 5 i jestes na traugutta, a płaisz tylko raz za bilet czasowy ale pewnie o tym też nie słyszałaś.

e
ewa

Teraz masz węzeł przesiadkowy przy moście Szczytnickim żeby dwa razy płacić.
Już kiedyś czytałam, że ktoś z urzędników powiedział "czas skończyć z turystyką tramwajową"
Chciał by jeden z drugim za 3 złote jeździć przez co najmniej pół Wrocławia?
Żeby dojechać z Sępolna na Traugutta trzeba się pogimnastykować. Z 9 lub 17 przesiąść się na Szczytnickim i dojechać do Grunwaldzkiego. Tam poczekać na O i na Pl. Wróblewskiego po raz czwarty poczekać na 3 lub 5. Więcej czekania niż jazdy. Dlatego wybrałam samochód.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3