Prof. Jan Miodek: Skody, ikarusy i dacie

prof. Jan Miodek
prof. Jan Miodek
prof. Jan Miodek
Kiedy przed paroma dniami usłyszałem w telewizji wypowiedź na temat rumuńskich „daczji” (zapisałem to brzmienie zgodnie z realną wymową), uświadomiłem sobie wielką naszą niekonsekwencję w fonetycznym traktowaniu nazw znanych samochodów).

Oto przywołana marka nawiązuje do historycznej krainy Dacji, o której przeciętnie wykształcony Polak wie, że w starożytności była prowincją rzymską, utworzoną w 106 roku n.e. po podboju Daków, w roku 271 opuszczoną przez Rzymian, dziś – stanowiącą znaczną część Rumunii. Oczywiście – wie też, że obowiązuje nas zapis Dacja, któremu odpowiada wymowa z półmiękkim „c”. A mimo to, kiedy mówimy o samochodzie, który się nazywa dacia, preferujemy wymowę zbliżoną do rumuńskiego oryginału – „daczja” – z wyraźnym „cz”, a nie „c”.

Ten sam przeciętnie wykształcony Polak wie, że kiedy w węgierskich formach mamy litery „s” czy „c”, należy je odczytywać jako „sz”, „cz”, a kiedy widzimy w piśmie „sz”, „cz”, odczytujemy je jako „s”, „c”: Puskas, Kocsis, Grosics, Csibor, Csordas, Lantos, Miszkolc, Liszt to w wymowie „Puszkasz”, „Koczisz”, „Groszicz”, „Czibor”, „Czordasz”, „Lantosz”, „Miskolcz”, „List”. Tymczasem na najpopularniejszy w naszym kraju węgierski autobus wszyscy mówimy ikarus (ikarusa, w ikarusie, ikarusy, ikarusów), chociaż jego zapis podpowiada oryginalną fonetykę z „sz”: „ikarusz”.

Wreszcie – większość z nas wie, że litery „c”, „z”, „s”, „r” z odwróconym nad nimi daszkiem oznaczają u słowiańskich braci Czechów dźwięki odpowiadające naszym „cz”, „ż”, „sz” i – mniej więcej – „rz”. A przecież od zawsze jeżdżą po polskich drogach skody, a nie „szkody” i myślę, że brzmieniowe zderzenie tej ostatniej ze szkodą – „stratą” skutecznie oddala Polaków od autentycznej czeskiej wy-mowy. Widzą więc Państwo, jak dziwnymi drogami chodzą nawyki i odruchy fonetyczne użytkowników języka.

Na koniec, żeby nie było nieporozumień, wrócę do pisowni nazw samochodów (wzbudza ona ciągłe społeczne kontrowersje, jak wiele konwencjonalnych reguł ortograficznych). Otóż obowiązują nas duże litery – Dacia, Ikarus, Skoda (gdy dysponujemy taką czcionką – z „S” z odwróconym daszkiem), gdy mamy na myśli markę samochodów, i litery małe – dacia, ikarus, skoda (ewentualnie z „s” z odwróconym daszkiem), kiedy chodzi o samochody tych marek.

Bezdyskusyjnie małe litery powinny się zatem pojawiać w tekstach typu przejechałem się dacią, wiózł nas stary ikarus, pod okno podjechała czerwona skoda.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3