Prof. Jan Miodek: Melanż i cudowne dziecko

Prof. Jan Miodek
Prof. Jan Miodek
Prof. Jan Miodek
Oto fragment pewnego tekstu prasowego: „Mama wybitna pianistka, tato wybitny pianista. Z takiego melanżu musiał urodzić się wunderkind”. Już tytuł dzisiejszego odcinka wskazuje, które pochodzące z niego formy będą przedmiotem naszych językowych rozważań.

Zaczynamy od melanżu. – Pochodzący z franc. melange, znaczy on tyle, co „pomieszanie różnych rzeczy, gatunków, stylów; mieszanina” (melanż siły i słabości, chytrości i naiwności; kompozycyjny melanż; melanż ras), „połączenie nitek o różnych barwach w tkaninie lub włóczce” (trójkolorowy melanż), „tkanina, włóczka z takich nitek” (wdzianka z modnych melanżów), „kolor takiej tkaniny lub włóczki” (kostiumy w ostrych melanżach).

Autor artykułu nawiązał metaforycznie do pierwszego ze znaczeń, mianem melanżu określając parę małżeńską. Choć wolałbym w tym kontekście też pochodzący z francuskiego mariaż – również synonim połączenia, mieszanki, ale i małżeństwa, to jednak poprawnościowych dział przeciw tak użytemu melanżowi wytoczyć nie mogę. Chciałbym natomiast poinformować wszystkich Czytelników, zwłaszcza starszych, że w gwarach młodzieżowych melanż jest od paru lat nazwą „spotkania towarzyskiego – głównie z alkoholem, imprezy, spędzenia czasu z przyjaciółmi” (po sesji trzeba koniecznie zorganizować jakiś melanż; ale mam dziś kaca – dawno nie byłem na takim melanżu – przykłady ze „Slangu UG. Słownika slangu studentów Uniwersytetu Gdańskiego” z r. 2010).

A teraz o cudownym dziecku – „o wunderkindzie”, jak napisał z niemiecka autor artykułu. Skoro o dziecku – rzeczowniku rodzaju nijakiego, także w niemczyźnie (das Kind), czy nie należało stworzyć konstrukcji „musiało urodzić się wunderkind”? – Z punktu widzenia znaczeniowego byłoby to uzasadnione. Względy formalne każą mi wziąć w obronę zastosowany rodzaj męski. Proszę zobaczyć, że wyraz wunderkind autor rozpoczął małą literą – wbrew ortografii niemieckiej, już tym dając do zrozumienia, że chodzi mu o zaadaptowany do polszczyzny wariant. A kończy się on spółgłoską – jak absolutna większość słów rodzaju męskiego funkcjonujących w naszym języku. Więc i ten wunderkind, który musiał się urodzić, brzmi w polskich uszach po prostu naturalniej!

A skoro już o nim mowa, to jako niepoprawny dziadek muszę się pochwalić fantastycznym słowotwórczym pomysłem mego starszego, ośmioletniego wnuczka. Jak większość dzieci uwielbia on lody, a szczególną konsumpcyjną radość sprawia mu ich zamienienie w postać płynną. Gdy przed paroma tygodniami dokonał tego zabiegu, wykrzyknął radośnie: „Patrzcie, już je zzupiłem!”. Czyż nie genialne – zzupić jak zbrylić, zbruździć, zbrudzić, zbryzgać, zmrozić, znitować, zwęglić?!!

Najnowsze informacje o epidemii koronawirusa

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

X
X

Ciekawe ile osob ma wykupiony dostep do tych artykulow... Czy to troche nie strzal w kolano ze strony redakcji gazety? :/

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3