Jan Miodek: Przeznaczać, a nie dedykować!

Jan Miodek
Tomasz Hołod
W pewnym reportażu radiowym usłyszałem przed paroma dniami następujące zdanie: "Rachunek ten jest dedykowany na budowę szpitala".

Tego typu konstrukcji, w których czasownik _dedykować _znaczy tyle, co "przeznaczać", Polacy używają coraz częściej, mnie zaś takie przejawy oddziaływania angielszczyzny na nasz język irytują najbardziej. Na czym zaś polega ich istota? - Ano na tym, że oto jakiś wyraz funkcjonujący w polszczyźnie z dawien dawna w określonym znaczeniu, będący brzmieniowym odpowiednikiem słowa angielskiego, mającego w tamtym języku jeszcze inne - szersze lub węższe - znaczenie, nagle w tym właśnie nowym znaczeniu zaczyna u nas funkcjonować.

Dedykować _to przecież "ofiarować, ofiarowywać, poświęcić, poświęcać komuś coś, np. wiersz, powieść, film" (_tę piosenkę dedykuję moim rodzicom) - czytamy np. w Uniwersalnym słowniku języka polskiego _pod red. prof. Stanisława Dubisza (Warszawa 2003, t. 1, s. 564). Tak rozumie ten czasownik przeciętny użytkownik polszczyzny. Angielskie _dedicate _to brzmieniowy i semantyczny odpowiednik naszego _dedykować, który jednak może być także użyty w szerszym znaczeniu "przeznaczać" (Jan Stanisławski, Katarzyna Billip, Zofia Chochołowska, _Podręczny słownik angielsko-polski, _Warszawa 1981, s. 181). Otwarcie się Polski na świat po roku 1989, silniejsze kontakty językowe, a przede wszystkim coraz lepsza znajomość angielskiego sprawiły, że i w polszczyźnie zaczyna się to szersze znaczenie utrwalać - zwłaszcza w tekstach technicznych, elektronicznych czy ekonomicznych - jak choćby ten przywołany na początku dzisiejszego odcinka.

Do opisanego zaś procesu ewolucji znaczeniowej czasownika dedykować _w pełni się odnoszą słowa Andrzeja Markowskiego i Ewy Rudnickiej z artykułu _Dwugłos w sprawie kultury języka polskiego dziś: "Jest zasadnicza różnica między tym, co działo się w języku niegdyś, a tym, co obserwujemy dzisiaj. Jest to różnica ilościowa: współcześnie wszelkie zmiany, także te, które przynajmniej niektórzy Polacy uznają za szkodliwe, niebezpieczne dla języka, są wskutek istnienia mass mediów upowszechniane błyskawicznie. Doskonale widać to na przykładzie kariery modnych słówek i powiedzeń. Innowacje są powielane, co sprzyja ich utrwalaniu się w języku. Tego dawniej nie było, zmiany nie docierały tak szybko do wszystkich użytkowników języka. Sytuacja dzisiejsza utrudnia więc skuteczną działalność kulturalnojęzykową, gdyż często innowacja wchodzi do uzusu (powszechnego), zanim normatywista wypowie się na jej temat" (w: _Język żyje. Rzecz o współczesnej polszczyźnie _pod red. Kazimierza Ożoga, Rzeszów 2009, s. 23-24).

Wideo

Materiał oryginalny: Jan Miodek: Przeznaczać, a nie dedykować! - Gazeta Wrocławska

Komentarze 4

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

N
Noone

Język to nie tylko komunikacja werbalna, a sama komunikacja werbalna to też nie tylko mowa potoczna.
Wprowadzanie neologizmów, zapożyczeń, błędnych określeń do np. tekstów naukowych, mowy oficjalnej itp. nie tylko jest brzydkie, ale może prowadzić do chaosu, nieporozumień itd.

Można się kłócić czy warto zachowywać język jak najmniej zmieniony, i dokonywać zmian, gdy jest to naprawdę koniecznie (a nie tylko dla wygody), z powodów kulturowych, historycznych i nawet patriotycznych czy jego piękna, ale tworzenie norm językowych ma też na celu ujednolicenie różnych zapisów, zapobieżeniu chaosowi itd., a zmienianie go tylko dla wygody jest niczym innym, jak tylko proszeniem się o chaos.

N
None

Język jest narzędziem, którego używamy do werbalnej komunikacji. Jego ewolucja jest czymś naturalnym i wręcz pożądanym - dzięki niej, język staje się łatwiejszy i bardziej intuicyjny w danej epoce. W dzisiejszych czasach najpopularniejszym językiem jest angielski, więc dlaczego mamy być wrogo nastawieni do zmiany znaczenia słowa "dedykowany" na takie, które nosi jego angielski odpowiednik? Po co utrudniać sobie życie i twardo trzymać się pierwotnego znaczenia tego słowa? Nic się przecież złego nie dzieje - polski wciąż będzie językiem POLSKIM. Po prostu będzie trochę bardziej podobny do angielskiego, a tym samym prostszy dla ludzi, którzy operują tymi dwoma językami.

R
Rachela

Język żyję, ale jest językiem POLSKIM, a nie angielskim i jeśli mamy jakiś szacunek do tego, co nasze, to powinniśmy dbać o to, by język nie został sztucznie zniekształcony i w efekcie przestał przypominać język polski, a stał się jakimś dziwnym tworem. NIE WSZYSTKO MUSI BYĆ TAK, JAK DYKTUJĄ NAM AMERYKANIE I INNI ANGLOJĘZYCZNI!!! W polskim istnieje słowo "dedykować" i ma inne znaczenie! Żywość języka przejawia się np. w przyjmowaniu nowych słów, np. lajkować czy coś w tym stylu, a nie nagłym, sztucznym i dziwnym nadawaniu nowego znaczenia już istniejącym słowom! Nic chyba tak nie denerwuje, jak "produkt dedykowany dzieciom". Noż cholera, tworząc go składali w myślach najlepsze życzenia dzieciom? Bo takie jest znaczenie słowa "dedykować"!!! Uff...

w
wolo

"Fajnie, że język żyje, ale najlepiej niech nie żyje, bo my profesorowie wolimy, żeby było po staremu i wolniej się zmieniało"

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3