Jan Miodek: Pełny, pełny, pełny!

Jan Miodek
Tomasz Hołod
Jeszcze nigdy w ciągu 44 lat prowadzenia tej rubryki nie zdecydowałem się na taki tytuł jak dzisiaj, czyli na trzykrotne powtórzenie wyrazowe. Ale też wyjątkowo irytujące jest w ostatnich latach błędne posługiwanie się przez rodaków formą pełen zamiast pełny.

Tylko ta ostatnia jest poprawna w połączeniach typu pełny komfort, pełny stadion, pełny autobus, pełny dzban, pełny kosz, więc dlatego tak bardzo ją wyeksponowałem w nagłówku. Wariant _pełen _może się pojawić tylko w takich konstrukcjach, jak _komfort pełen elegancji, stadion pełen kibiców, autobus pełen turystów, dzban pełen wody, kosz pełen jagód, _w których przydawkowy człon _pełen _rozwinięty jest rzeczownikiem w drugim przypadku (w dopełniaczu).

Dlaczego użytkownicy polszczyzny tak bardzo upodobali sobie brzmienie pełen? - Wydaje się im ono dostojniejsze, atrakcyjniejsze, bo wyczuwają, że konkurencyjne słowo _pełny _jest częściej używane, takie zwykłe i normalne, no więc chcą się stylistycznie dowartościować, ale jest to - niestety - zabieg gramatycznie zupełnie chybiony.

Nieszczęsna postać pełen (bo tak ją muszę określić z powodu jej nieznośnego nadużywania) należy wraz z formami godzien, zdrów, wesół, żyw _do leksykalnych skamielin po tzw. rzeczownikowej odmianie przymiotników. Rzeczownikowej, bo przymiotniki miały w niej takie same końcówki jak pozostające z nimi w związku składniowym rzeczowniki, np. _wesół brat - wesoła brata - wesołu bratu, zdrowa woda - zdrowy wody - zdrowie wodzie, żywo dziecko - żywa dziecka - żywu dziecku. _Od wieków jako jedyna funkcjonuje w naszym języku - kiedyś wariantywna wobec deklinacji rzeczownikowej - tzw. zaimkowa albo złożona odmiana przymiotników: _wesoły brat - wesołego brata - wesołemu bratu, zdrowa woda - zdrowej wody - zdrowej wodzie, żywe dziecko - żywego dziecka, żywemu dziecku.

Przywołanych form archaicznych możemy użyć tylko w funkcji orzeczników - drugich członów tzw. orzeczeń imiennych: brat jest (był, będzie) wesół, pacjent jest (był, będzie) zdrów, "Panie, nie jestem godzien, abyś przyszedł do mnie" (znana formuła modlitewna), "Alleluja, żyw już jest śmierci Zwyciężyciel" (fragment jednej z pieśni wielkanocnych). W funkcji przydawek mogą wystąpić tylko warianty wesoły, zdrowy, żywy: wesoły brat mnie odwiedził, zdrowy pacjent mógł opuścić szpital, żywy człowiek pojawił się na horyzoncie.

Pełen, a także godzien _to warianty, które mają szersze zastosowanie niż _wesół, zdrów _czy żyw_, bo mogą być przydawkami, ale - powtórzmy to z całą wyrazistością - dopełnionymi rzeczownikami w dopełniaczu: _kosz pełen jagód, dzban pełen grzybów, wieczór pełen niespodzianek, człowiek godzien szacunku, szef godzien zaufania _itp.
O syntagmach w rodzaju "pełen komfort", "pełen stadion", "pełen salon" zapomnijmy raz na zawsze!!!

Wideo

Komentarze 5

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

j
jeszczenieanalfabetka

Bardzo się cieszę, że trafiłam na ten artykuł, i opinię eksperta zupełnie zgodną z moimi odczuciami co do użycia "pełen". :)

Y
Yoyo

Pełny może być nie tylko kubek, ale i opis – oczywiście każdy na swój sposób. Co więcej, zarówno kubek, jak i opis może być pełen. W pozycji orzecznika formy pełny i pełen mogą być używane zamiennie. Obie możemy też spotkać w pozycji rozwiniętej przydawki po rzeczowniku, np. „Postawił przed sobą kubek pełny (pełen) wody”. Przydawkowo użyte słowo pełen budzi jednak zastrzeżenia, gdy nie jest rozwinięte własnym dopełnieniem lub gdy stoi przed rzeczownikiem (jedno i drugie zresztą zwykle idzie w parze), np. „Postawił przed sobą pełen kubek”. W zamian lepiej powiedzieć: „Postawił przed sobą pełny kubek”.
Z powyższych uwag wynika, że pełny opis produktu to konstrukcja zdecydowanie lepsza niż pełen opis produktu. W razie wątpliwości: pełny czy pełen? zawsze zresztą bezpieczniej jest sięgnąć po pierwszą formę.
Mirosław Bańko, PWN

A
AleAle

Pełna zgoda, ale szkoda, że Szanowny Pan Profesor nie jest równie zdecydowany, gdy wyraża opinię (niestety miękką) o takich dziwach, jak: wysłać maila, wysłać esemesa, sprzedać notebooka, itp. Za tą niezdecydowaną postawą podążają skutki - których zresztą należało się spodziewać - takie jak: zdjąć buta, czy zjeść ryża. Takie są fakty, wcale nie rżnę głupa.

S
Szukający

Bardzo dziękuje przyda się

t
ttt

"Pełen szacun" za zwrócenie uwagi na problem. :-)
Poprawny "pełny szacunek" niestety nie brzmi dobrze. :-)

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3