Jan Miodek: OSIE

Jan Miodek
Jarosław Jakubczak
Często bywa w języku i tak, że forma zdecydowanie gorsza z punktu widzenia sprawności komunikacyjnej staje się w dodatku przyczyną zakłóceń gramatycznych związanych z inną - strukturalnie podobną do niej - konstrukcją.

Oto rzeczownik rodzaju żeńskiego postać. _W jego odmianie bardzo przeciążona jest końcówka -i, która musi obsłużyć aż cztery przypadki: dopełniacz, celownik i miejscownik liczby pojedynczej (_nie widzę tej postaci, przyglądam się postaci, myślę o postaci) oraz dopełniacz liczby mnogiej (nie widzę tych postaci). Dołączyć do nich trzeba jeszcze mianownik liczby mnogiej, który też miał pierwotne brzmienie z wygłosowym -i: te postaci. _Dobrze się więc stało, że mniej więcej 100-150 lat temu nasi nieodlegli językowi przodkowie wprowadzili do obiegu nową formę (te) postacie - z wyrazistą, niepowtarzającą się w żadnym innym przypadku końcówką -e, odciążającą przeciążoną funkcjonalnie końcówkę -i._
Należę do tych użytkowników polszczyzny, którzy od najwcześniejszego dzieciństwa słyszeli wokół siebie tylko to nowe brzmienie _postacie _i którzy do dziś posługują się nim wyłącznie. Owszem, przez długie lata byłem przekonany, że również w skali makro jest już ono zwycięskie.

Żywy język jest jednak pełen niespodzianek. Byłbym ślepy i głuchy, gdybym nie widział i nie słyszał, że w ostatnich latach - niejako wbrew naturalnej ewolucji - _te postaci _przeżywają swoisty renesans - zwłaszcza w języku inteligenckim, w świecie nauki, krytyki literackiej, teatralnej, filmowej.

Efekt? - Oto przed paroma dniami grupa architektów zwróciła się do mnie z pytaniem, czy w ich języku branżowym należy mówić w mianowniku liczby mnogiej osie _czy _osi. - _Skąd te _osi?! _To, oczywiście, wynik opacznej analogii do brzmienia _postaci!
Te ostatnie są ciągle zgodne z normą, choć nie przestaję wierzyć że pod każdym względem lepsze i od dawna zaakceptowane pod względem poprawnościowym te postacie _ostatecznie wygrają. "Osi" natomiast były zawsze błędne. Dlatego i architektom, i wszystkim mówiącym po polsku mogę polecić tylko mianownikowe pluralne brzmienie _OSIE.

A jaka jest etymologia króciutkiej formy wyjściowej ? - Jest ona kontynuacją prasłowiańskiej postaci os’, odpowiednikiem takich wyrazów, jak litewski aszis, _łotewski _ass, staropruski assis, niemiecki Achse, _łaciński _axis, _staroindyjski _aksah, wszystkie zaś one wiodą do to samo znaczącego praindoeuropejskiego pnia ak’s-//ag’s.

Rewolucja w aptekach. Farmaceuta jak lekarz?

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

j
jl

niektóre postacie uprawiają ziemi połacie- to rolnicy i raczej trudno powiedzieć, że niektóre postaci uprawiają ziemi połaci.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3