Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery

    Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery

    Jan Miodek

    Gazeta Wrocławska

    Aktualizacja:

    Gazeta Wrocławska

    Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery
    W swoich poczynaniach zawodowych związanych z mówieniem i pisaniem o języku staram się o unikanie krańcowo negatywnych ocen takich czy innych zjawisk. Trudno mi jednak nie nazwać nonsensownym coraz powszechniejszego zwyczaju pisania dużymi literami form, w których ta duża litera jest zupełnie nieuzasadniona.
    Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery
    Manierę tę upowszechniają przede wszystkim slogany reklamowe, w których pojawiają się ortograficzne "perełki" typu: "W Naszych Sklepach - Codziennie, Zdrowo, Tanio", "Nasza Firma - Pewność, Zaufanie, Bezpieczeństwo". Internet dostarcza kolejnych przykładów: "Gdzie Się Podziały Tamte Prywatki", "Powróćmy Jak Za Dawnych Lat" (to tytuły popularnych piosenek, oczywiście). Nawet znany program telewizyjny "Kropka nad i" przez długie miesiące raczył widzów zapisem "Kropka Nad I", zanim ktoś nie zwrócił uwagi na jego całkowitą bezzasadność.
    Manierze nadużywania dużych liter ulegają też ludzie nauki, którzy w swych rozprawach doktorskich czy habilitacyjnych decydują się na konstrukcje w rodzaju "Polsko-Angielski Słownik Terminologii Przedmiotowej" czy "Teoretyczne Podstawy Terminologii".

    W wypadku trzech ostatnich przykładów trudno nie dostrzec wpływu angielskich zwyczajów ortograficznych. Autorzy tekstów reklamowych z kolei broniliby się z pewnością chęcią wyróżnienia dużą literą istotnych składników poszczególnych składników, takich jak szybkość, taniość czy niezawodność, ci zaś, którzy zapisali "Kropkę nad i" samymi dużymi literami, argumentowaliby, że to przecież tytuł.

    Ale nawet w tytułach czasopism czy programów radiowo-telewizyjnych, w których obowiązują od 8 grudnia 2008 roku same duże litery, wyłącza się z tej reguły spójniki (takie jak i, oraz, więc, albo, lub, czy) i przyimki (nad, pod, w, z, obok, przy, na), a zatem poprawna jest tylko postać "Kropka nad i" (tak jak "Państwo i Prawo", "Wiedza i Życie", "Listy z Teatru", "Literatura na Świecie", "Biblioteka Wiedzy o Prasie", "Typy Broni i Uzbrojenia").

    W tytułach utworów literackich i naukowych (książek, rozpraw, artykułów, rozdziałów, wierszy, pieśni, piosenek, filmów, sztuk teatralnych), odezw, deklaracji, ustaw, akcji charytatywnych i porządkowych, operacji wojskowych w dalszym ciągu dużą literą należy zapisać tylko pierwszy wyraz: "Pożegnanie z bronią", "Noce i dnie", "Fizyka ciała stałego", "Polsko-angielski słownik terminologii przedmiotowej", "Teoretyczne podstawy terminologii", "Kultura języka w teorii i praktyce", "Do prostego człowieka", "Bagnet na broń", "W żłobie leży", "Żółte kalendarze", "Gdzie się podziały tamte prywatki", "Powróćmy jak za dawnych lat", "Sami swoi", "Wszystko na sprzedaż", "Karta nauczyciela", "Kodeks cywilny", "Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi", "Podaruj dzieciom słońce", "Telewidzowie powodzianom", "Pustynna burza".

    Czy zauważyli Państwo, że w całym dzisiejszym odcinku posługiwałem się tylko wyrażeniem "duża litera"? - Będę tak robił do końca życia, bo "wielka litera", która wdarła się do słowników i podręczników szkolnych, też mnie wyjątkowo irytuje. Przecież parom przeciwieństw typu zimny - ciepły, niski - wysoki, wąski - szeroki, lekki - ciężki, pionowy - poziomy, prosty - krzywy, chudy - gruby itp. od zawsze towarzyszy przeciwstawna para mały - duży. Wielki to jest duży + nacechowanie emocjonalne (wielkie chłopisko, wielka baba, wielki gmach, wielki zwierz). Jak można określać mianem wielkiej literę?!!

    Czytaj treści premium w Gazecie Wrocławskiej Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze (29)

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Wielkie a DUŻE

    st. (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    Inne znaczenia ma wyrażenie "duże litery", a inne "wielka/ą litera/ą". Można też pisać "od wielkiej litery", albo DUŻYMI KITERAMI...


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Wielkie a duże

    st. (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    Przepraszam, chyba pomieszałem: DUŻE jest tu (jak też w powyższym komentarzu) napisane wielkimi literami. Duże litery mają rozmiary (ze skali rozmiaru czcionek) większe niż pozostałe w tekście....rozwiń całość

    Przepraszam, chyba pomieszałem: DUŻE jest tu (jak też w powyższym komentarzu) napisane wielkimi literami. Duże litery mają rozmiary (ze skali rozmiaru czcionek) większe niż pozostałe w tekście. Najlepiej to może wytłumaczyć, np. via skype, wybitny i sympatyczny znawca polszczyzny - profesor Jan Miodek! zresztą (w tytule) mówi on o wielkich literach - np. swój/Twój, gdzie mała litera s i wielka T są wzięte w tym samym rozmiarze czcionek.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    "Kropka nad I"

    Jan W. (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    "I" w tytule programu telewizyjnego jest rzeczownikiem, nazwą kolejnej litery alfabetu. Tyle że to brzydkie...


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Brzydkie i bez sensu

    drah (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 2

    Brzydkie i bez sensu, bo nad dużą literą I nie ma kropki :)

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Velké pivo

    wrocławianin (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 4 / 5

    Jako Ślązak powinien pan zrozumieć.
    Na Dolnym Śląsku wielki, duży używane są jako synonimy.


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    wielki/duży to wyrazy bliskoznaczne

    st. (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    Wielki/duży są bliskoznaczne, a nie zawsze wyrażają ten sam sens. Porówajmy "wielki poeta" z "duży poeta" lub "wielkie dni" z "duże dni".

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Dupny

    Dupny (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 3

    Dupny

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Velké pivo

    wrocławianin (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1 / 5

    Jako Ślązak powinien pan zrozumieć.
    Na Dolnym Śląsku wielki, duży używane są jako synonimy.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    staram się...

    ciekawe (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 2 / 2

    "Staram się o unikanie..."
    Czy forma "Staram się unikać" jest niepoprawna?


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Odpowiadam

    Tomasz z TG (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1

    Staram się o unikanie, czyli prze na to, żeby ludzie zrozumieli i zaczęli unikać.
    Staram się unikać... Ja.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    no właśnie

    lecheque (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1 / 3

    Ktoś odpowie?

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Z dużej litery

    Andrzej (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 7 / 1

    Dziękuję za komentarz, całkowicie się z nim zgadzam ponadto jak zwykle porządkuje moją wiedzę. Jednakże chciałem wystąpic w obronie formy "Z dużej litery". Zaklasyfikowana jako rusyfizm jest...rozwiń całość

    Dziękuję za komentarz, całkowicie się z nim zgadzam ponadto jak zwykle porządkuje moją wiedzę. Jednakże chciałem wystąpic w obronie formy "Z dużej litery". Zaklasyfikowana jako rusyfizm jest wszakże bardzie logiczna niz "Dużą literą" Dużymi literami piszemy gdzy wszystkie znaki są kapitalikami. "Duża litera" kieruje logikę w tę stronę. Z kolei "Z dużej litery" precyzyjnie określa pozycję znaku. zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Od dużej litery

    Adam (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1

    Formie "z dużej litery" SPP PWN przeciwstawia formę "od dużej litery" - najprawdopodobniej w związku z wyrażeniem "zaczynać od czegoś", a nie "zaczynać z czymś".

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Z dużej litery

    Andrzej (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 3 / 1

    Dziękuję za komentarz, całkowicie się z nim zgadzam ponadto jak zwykle porządkuje moją wiedzę. Jednakże chciałem wystąpic w obronie formy "Z dużej litery". Zaklasyfikowana jako rusyfizm jest...rozwiń całość

    Dziękuję za komentarz, całkowicie się z nim zgadzam ponadto jak zwykle porządkuje moją wiedzę. Jednakże chciałem wystąpic w obronie formy "Z dużej litery". Zaklasyfikowana jako rusyfizm jest wszakże bardzie logiczna niz "Dużą literą" Dużymi literami piszemy gdzy wszystkie znaki są kapitalikami. "Duża litera" kieruje logikę w tę stronę. Z kolei "Z dużej litery" precyzyjnie określa pozycję znaku. zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    za dużo reklam

    dawid (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 4 / 2

    Trafiłem tu przypadkowo, żeby coś przeczytać i powiem, a raczej napisze tylko jedno - ten portal będę unikał szerokim łukiem, bo tyle tu reklam i wyskakujących okienek, że jest problem, żeby w tym...rozwiń całość

    Trafiłem tu przypadkowo, żeby coś przeczytać i powiem, a raczej napisze tylko jedno - ten portal będę unikał szerokim łukiem, bo tyle tu reklam i wyskakujących okienek, że jest problem, żeby w tym portalu się normalnie poruszać. Mam nadzieję że ktoś z adminów to przeczyta i może coś z tym zrobi, bo w ten sposób bardzo zniechęcacie internautów do odwiedzania tej strony.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    wielka litera

    Gosia (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 4 / 8

    No cóż, myślałam, że "duże" litery to znak czasów, młodzi ludzie teraz w wielu dziedzinach wykazują niewiedzę. Ale prof. Miodek, jeśli nawet nie pamięta z lat szkolnych, to jako językoznawca...rozwiń całość

    No cóż, myślałam, że "duże" litery to znak czasów, młodzi ludzie teraz w wielu dziedzinach wykazują niewiedzę. Ale prof. Miodek, jeśli nawet nie pamięta z lat szkolnych, to jako językoznawca powinien wiedzieć, że kiedyś były tylko "wielkie" litery i tego uczono w szkole. Ja co prawda urodziłam się już po II Wojnie Światowej, ale miałam to szczęście, że uczyli mnie jeszcze przedwojenni nauczyciele - o wielkiej wiedzy, prawdziwi pedagodzy (to już kamyczek do zupełnie innego ogródka). Tu sprawdza się pogląd profesora, że jeżeli nawet coś jest niepoprawne, to jeżeli używane przez coraz większą liczbę osób, staje się poprawne. Akurat w tym nie zgadzam się z profesorem, chociaż bardzo go szanuję i lubię jego wypowiedzi.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    teo

    teo (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 3

    Angielski cudzysłów w artykule...


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Łot?

    Tomasz (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1

    Spróbuj w Internecie polski wpisać... No, spróbuj.

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Polecane

    Wideo