Wyszukiwarka wyborcza

Wybory Parlamentarne

Sprawdź, gdzie możesz zagłosować

Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery

Jan Miodek
W swoich poczynaniach zawodowych związanych z mówieniem i pisaniem o języku staram się o unikanie krańcowo negatywnych ocen takich czy innych zjawisk. Trudno mi jednak nie nazwać nonsensownym coraz powszechniejszego zwyczaju pisania dużymi literami form, w których ta duża litera jest zupełnie nieuzasadniona.

Manierę tę upowszechniają przede wszystkim slogany reklamowe, w których pojawiają się ortograficzne "perełki" typu: "W Naszych Sklepach - Codziennie, Zdrowo, Tanio", "Nasza Firma - Pewność, Zaufanie, Bezpieczeństwo". Internet dostarcza kolejnych przykładów: "Gdzie Się Podziały Tamte Prywatki", "Powróćmy Jak Za Dawnych Lat" (to tytuły popularnych piosenek, oczywiście). Nawet znany program telewizyjny "Kropka nad i" przez długie miesiące raczył widzów zapisem "Kropka Nad I", zanim ktoś nie zwrócił uwagi na jego całkowitą bezzasadność. Manierze nadużywania dużych liter ulegają też ludzie nauki, którzy w swych rozprawach doktorskich czy habilitacyjnych decydują się na konstrukcje w rodzaju "Polsko-Angielski Słownik Terminologii Przedmiotowej" czy "Teoretyczne Podstawy Terminologii".

W wypadku trzech ostatnich przykładów trudno nie dostrzec wpływu angielskich zwyczajów ortograficznych. Autorzy tekstów reklamowych z kolei broniliby się z pewnością chęcią wyróżnienia dużą literą istotnych składników poszczególnych składników, takich jak szybkość, taniość czy niezawodność, ci zaś, którzy zapisali "Kropkę nad i" samymi dużymi literami, argumentowaliby, że to przecież tytuł.

Ale nawet w tytułach czasopism czy programów radiowo-telewizyjnych, w których obowiązują od 8 grudnia 2008 roku same duże litery, wyłącza się z tej reguły spójniki (takie jak i, oraz, więc, albo, lub, czy) i przyimki (nad, pod, w, z, obok, przy, na), a zatem poprawna jest tylko postać "Kropka nad i" (tak jak "Państwo i Prawo", "Wiedza i Życie", "Listy z Teatru", "Literatura na Świecie", "Biblioteka Wiedzy o Prasie", "Typy Broni i Uzbrojenia").

W tytułach utworów literackich i naukowych (książek, rozpraw, artykułów, rozdziałów, wierszy, pieśni, piosenek, filmów, sztuk teatralnych), odezw, deklaracji, ustaw, akcji charytatywnych i porządkowych, operacji wojskowych w dalszym ciągu dużą literą należy zapisać tylko pierwszy wyraz: "Pożegnanie z bronią", "Noce i dnie", "Fizyka ciała stałego", "Polsko-angielski słownik terminologii przedmiotowej", "Teoretyczne podstawy terminologii", "Kultura języka w teorii i praktyce", "Do prostego człowieka", "Bagnet na broń", "W żłobie leży", "Żółte kalendarze", "Gdzie się podziały tamte prywatki", "Powróćmy jak za dawnych lat", "Sami swoi", "Wszystko na sprzedaż", "Karta nauczyciela", "Kodeks cywilny", "Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi", "Podaruj dzieciom słońce", "Telewidzowie powodzianom", "Pustynna burza".

Czy zauważyli Państwo, że w całym dzisiejszym odcinku posługiwałem się tylko wyrażeniem "duża litera"? - Będę tak robił do końca życia, bo "wielka litera", która wdarła się do słowników i podręczników szkolnych, też mnie wyjątkowo irytuje. Przecież parom przeciwieństw typu zimny - ciepły, niski - wysoki, wąski - szeroki, lekki - ciężki, pionowy - poziomy, prosty - krzywy, chudy - gruby _itp. od zawsze towarzyszy przeciwstawna para _mały - duży. Wielki _to jest _duży + nacechowanie emocjonalne (wielkie chłopisko, wielka baba, wielki gmach, wielki zwierz). Jak można określać mianem _wielkiej _literę?!!

Wideo

Komentarze 30

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone ze względu na ciszę wyborczą i zostanie włączone po jej zakończeniu.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość
18 listopada 2018, 16:52, st.:

Wielki/duży są bliskoznaczne, a nie zawsze wyrażają ten sam sens. Porówajmy "wielki poeta" z "duży poeta" lub "wielkie dni" z "duże dni".

Może czytanie ze zrozumieniem?

"...Wielki _to jest _duży nacechowanie emocjonalne..."

D
Dżemik

W mojej ocenie to zdanie wypowiedziane przez Miodka również brzmi bezsensownie "...zanim ktoś nie zwrócił uwagi na jego całkowitą bezzasadność". "Zanim ktoś nie zwrócił uwagi" ? czy może: "zanim ktoś zwrócił uwagę" ? moim zdaniem więcej sensu jest w wersji drugiej.

s
st.

Wielki/duży są bliskoznaczne, a nie zawsze wyrażają ten sam sens. Porówajmy "wielki poeta" z "duży poeta" lub "wielkie dni" z "duże dni".

s
st.

Przepraszam, chyba pomieszałem: DUŻE jest tu (jak też w powyższym komentarzu) napisane wielkimi literami. Duże litery mają rozmiary (ze skali rozmiaru czcionek) większe niż pozostałe w tekście. Najlepiej to może wytłumaczyć, np. via skype, wybitny i sympatyczny znawca polszczyzny - profesor Jan Miodek! zresztą (w tytule) mówi on o wielkich literach - np. swój/Twój, gdzie mała litera s i wielka T są wzięte w tym samym rozmiarze czcionek.

s
st.

Inne znaczenia ma wyrażenie "duże litery", a inne "wielka/ą litera/ą". Można też pisać "od wielkiej litery", albo DUŻYMI KITERAMI...

A
Adam

Formie "z dużej litery" SPP PWN przeciwstawia formę "od dużej litery" - najprawdopodobniej w związku z wyrażeniem "zaczynać od czegoś", a nie "zaczynać z czymś".

d
drah

Brzydkie i bez sensu, bo nad dużą literą I nie ma kropki :)

T
Tomasz

Spróbuj w Internecie polski wpisać... No, spróbuj.

T
Tomasz z TG

Staram się o unikanie, czyli prze na to, żeby ludzie zrozumieli i zaczęli unikać.
Staram się unikać... Ja.

l
lecheque

Ktoś odpowie?

J
Jan W.

"I" w tytule programu telewizyjnego jest rzeczownikiem, nazwą kolejnej litery alfabetu. Tyle że to brzydkie...

s
sed

duża może być duża kość ....duże drzewo duża litera ale nigdy literą WIELKĄ nie zostanie

l
lol

Dziwie sie ze MIodek w koncy specjalista w ogole nie lapie kontekstu duza - mala litera. Przeciez duza - mala tak jak sugeruje Miodek to jest rozroznienie rozmiaru. Czyli Wielka litera moze byc mala bo ma np 3mm wysokosci. Przeciez tu nie chodzi o rozmiar (wieka mala) tylko o to ze one graficznie zupelnie ineczej wygladaja np A i a czy B i b. Stad rozroznienie. Wiekie "b" to B a duża mała litera "b" to "litera "b" o wysokości np 2 metrów. Załóżmy że ktoś coś pisze pod nasze dyktando i mu mówisz weż narysuj małą literę "b" - i mówisz - za mała, zrób większą, narysuj naprawde dużą. i ten ktoś ma teraz narysować B? :))

D
Dupny

Dupny

w
wrocławianin

Jako Ślązak powinien pan zrozumieć.
Na Dolnym Śląsku wielki, duży używane są jako synonimy.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3