Arbuz – właściwości zdrowotne, zastosowanie, ciekawostki i...

    Arbuz – właściwości zdrowotne, zastosowanie, ciekawostki i przepisy

    Materiał informacyjny

    Gazeta Wrocławska

    Aktualizacja:

    Gazeta Wrocławska

    3 sierpnia obchodzi się dzień arbuza. Choć ten słodki owoc, a dokładniej to słodkie warzywo, składa się w ponad 90% z wody, dostarcza wielu cennych witamin, minerałów i antyoksydantów. A przy tym ma dość mało kalorii. Arbuz kojarzy się z latem i o tej porze roku zjadamy go najchętniej. Owoc dobrze nawadnia i w trakcie upałów jest smacznym deserem bez wyrzutów sumienia. Dlaczego warto jeść arbuzy dla zdrowia i jak je podawać.
    Arbuz – właściwości zdrowotne, zastosowanie, ciekawostki i przepisy

    Krótka historia arbuza


    My, ludzie znamy arbuzy od tysięcy lat. Archeolodzy znaleźli pestki tego owocu wraz z pozostałościami innych owoców w libijskiej osadzie założonej 5 tys. lat temu. W egipskich grobowcach liczących sobie ponad 4 tys. lat odnaleziono naścienne malunki przedstawiające arbuza. Jeden z rysunków obrazuje owoc o podłużnym, a nie okrągłym kształcie, co oznacza, że arbuz (początkowo rosnący dziko) stał się rośliną hodowlaną. W ówczesnych czasach arbuzy nie smakowały tak, jak ich dzisiejsi odpowiednicy. Owoce był twarde i niesmaczne. Smakowały gorzko lub mdławo.

    Egipcjanie zaczęli hodować arbuzy prawdopodobnie z tych samych względów co mieszkańcy Sudanu w latach 20. XX wieku. Wtedy podczas pory suchej Sudańczycy rozłupywali arbuzy, żeby wydobyć z nich wodę. Dlatego w egipskich grobowcach odnaleziono pozostałości tego owocu. Zmarli faraonowie mieli przed sobą przecież długą drogę i potrzebowali dobrego źródła wody. Czy mogło być coś lepszego niż arbuzy?

    Egipcjanie zmienili smak i wygląd dzikiego arbuza, jednak nadal owoc nie smakował tak, jak obecnie. Ta roślina należąca do rodziny dyniowatych i uważana przez niektórych bardziej za warzywo niż owoc, dotarła z północno-zachodniej Afryki do krajów śródziemnomorskich https://www.makro.pl/swiat-produktow/owoce-w-makro/owoce-egzotyczne/arbuz. Arbuza wymieniano na inne towary i tak rozpoczęła się jego ekspansja. Dzięki temu, że był dobrym źródłem świeżej wody dostępnej w długich podróżach, owoc przenosił się z kraju do kraju.

    W starożytnej Grecji arbuza doceniano za jego właściwości zdrowotne. Hipokrates zalecał owoc jako środek moczopędny, a u dzieci z wysoką gorączką stosował zimną i wilgotną skórkę jako okłady na czoło.

    Właściwości zdrowotne arbuza


    Arbuz w ponad 90% składa się z wody. Nadal jednak zawiera węglowodany (7,6 g/100 g), w tym cukry w ilości 6,2 g/100 g. Zjadanie go w nadmiernych ilościach, podobnie jak i innych owoców, może prowadzić do otyłości, cukrzycy i chorób serca. Jednak spożywanie arbuza jako dodatek do sałatek czy koktajli albo jako letnią przekąskę ma pozytywne skutki dla organizmu.
    Arbuzy należą do dobrych źródeł witaminy C – przeciwutleniacza niezbędnego dla zdrowia skóry i utrzymania odporności. W owocu znajduje się również potas kontrolujący ciśnienie krwi, miedź, witamina B5 znana również jako kwas pantotenowy oraz witamina A w postaci beta-karotenu.

    Choć w porównaniu z innymi owocami arbuz zawiera małe ilości antyoksydantów, znajdują się w nim dwa bardzo cenne związki: cytrulina i likopen.

    Cytrulina to aminokwas obecny w największych ilościach w białej części skórki otaczającej arbuza. W organizmie spożyta cytrulina przekształca się w niezbędny aminokwas – argininę. Zarówno cytrulina, jak i arginina odgrywają ważną rolę w syntezie tlenku azotu. Związek ten pomaga obniżać ciśnienie krwi, rozszerzając i uelastyczniając naczynia krwionośne.
    Arginina jest również istotna dla wielu organów ciała, takich jak: płuca, nerki, wątroba oraz dla układu odpornościowego i rozrodczego. Substancja ułatwia również gojenie się ran.

    Sok z arbuza stanowi dobre źródło cytruliny i argininy. Jednak żeby dostarczyć sobie dzienne zapotrzebowanie na argininę, należałoby zjeść ponad 2 kg owocu.

    Za czerwony kolor arbuza odpowiada likopen – silny antyoksydant , który przekształca się w beta-karoten, a następnie w witaminę A. Likopen wykazuje działanie przeciwutleniające i zmniejsza ryzyko zawału serca oraz zapobiega powstawaniu nowotworów, w tym raka prostaty oraz szyjki macicy. Związek obecny jest w pomidorach uznawanych za jego główne źródło. W arbuzie znajdują się jednak większe ilości likopenu niż w pomidorach, a sok z arbuza podnosi stężenia i beta-karotenu, i likopenu we krwi.
    Arbuzy dzięki obecności cytruliny i argininy pomagają obniżać ciśnienie krwi. Zmniejszają też bolesność mięśni po dużym wysiłku, szczególnie u osób dopiero rozpoczynających aktywność fizyczną.

    5 sposobów na jedzenie arbuza


    Arbuz smakuje najlepiej jedzony w całym kawałku tuż po wyjęciu go z lodówki. Można jednak dodać go do tzw. greckiej sałatki. Pokrojonego w kostkę arbuza mieszamy z serem feta i oliwkami. Uzyskujemy bazę do lekkiej, letniej sałatki, do której możemy dodać dowolną sałatę, pomidory, ogórka. Żeby uzyskać wyjątkowy smak arbuza i skarmelizować obecne w nim cukry, owoc możemy zgrillować.

    Arbuz sam w sobie jest jak napój, ale doskonale smakuje w koktajlach i napojach bezalkoholowych. Możemy przygotować z niego agua fresca, dodając do zmiksowanego arbuza sok z cytryny i miętę. Możemy również połączyć owoc z wodą różaną i sokiem z limonki. Arbuz wyśmienicie komponuje się z ostrymi przyprawami i możemy przyrządzić z niego pyszną margaritę. Owoc pokrojony w kostkę mieszamy w szejkerze razem z pokrojoną papryczką chili i sokiem z limonki. Dodajemy sok z arbuza i tequilę oraz kostki lodu i jeszcze raz dobrze mieszamy.

    Z arbuza przygotujemy też wyśmienite gazpacho, czyli chłodnik w hiszpańskim stylu. Możemy również spróbować tajskiej, pikantnej zupy z arbuza z dodatkiem kraba. Do przyrządzenia zupy potrzebujemy 5 szklanek drobno pokrojonego arbuza bez pestek, 3 łyżki posiekanej szalotki, 1 gałązkę trawy cytrynowej, 1 1 łyżki świeżego posiekanego imbiru, 1 łyżkę posiekanego czosnku, 1 1 łyżki oliwy z oliwek, 1 małą zieloną papryczkę chili drobno posiekaną , 2 łyżki soku z limonki oraz sól i pieprz do smaku.

    Arbuza blendujemy. Trawę cytrynową, szalotkę, imbir i czosnek podsmażamy na oliwie z oliwek ok. 5 min. Dodajemy 1/3 purée z melona i całość podgrzewamy przez ok. 5 min. Zdejmujemy z kuchenki i blendujemy. Dodajemy pozostałego arbuza i jeszcze raz krótko miksujemy. Przyprawiamy zupę papryczką, sokiem z limonki i solą. Przed podaniem schładzamy zupę przez 2 h w lodówce.
    2 szklanki mięsa z kraba (z puszki lub opakowania) mieszamy z 1 szklanki posiekanej kolendry, 1 1 łyżki oliwy z oliwek, solą i pieprzem. Układamy kraba na 4 talerzach i zalewamy go schłodzoną zupą.

    Arbuzy same w sobie stanowią doskonały deser i lekką przekąskę w gorące letnie dni. Żeby stały się jeszcze bardziej ożywczy, owoc miksujemy z dodatkiem odrobiny soli, cukru i świeżej bazylii, a następnie mrozimy. Z arbuza możemy też przygotować lody z dodatkiem czekoladowych czipsów wyglądających jak pestki.

    Świeżej skórki arbuza raczej się nie jada. Ale zamarynowana przez kilka dni w occie, będzie słodko-kwaśnym dodatkiem np. do grillowanych mięs.

    Charakterystyczne dla arbuza pestki, które drażnią podczas jedzenia, możemy uprażyć, a następnie podawać jako przekąskę. Pestki wkładamy na 15-20 minut do piekarnika. Możemy delikatnie posypać je solą.

    Arbuzowe ciekawostki


    W sklepach kupimy arbuzy bezpestkowe, które nie są genetycznie modyfikowanym organizmem, ale tzw. hybrydą, czyli połączeniem arbuza z 22 chromosomami z arbuzem o 44 chromosomach. W takim arbuzie rozwijają się pestki, jednak są niedojrzałe i zupełnie bezpieczne do jedzenia. Arbuzy bezpestkowe pojawiły się na rynku ok. 50 lat temu.

    Jako owoce wywodzące się z Afryki, arbuzy potrzebują ciepłych i słonecznych miejsc, żeby mogły dojrzeć. Niektóre gatunki wymagają aż 130 ciepłych dni do pełnego dojrzenia, innym wystarcza 85 do 100 dni.

    Arbuzy charakteryzują się czerwonym miąższem, ale spotkamy też gatunki z białym, żółtym, pomarańczowym, a nawet zielonym wnętrzem.

    Obecnie największym hodowcą arbuzów na świecie są Chiny. To również tam zaproszeni goście przynoszą gospodarzom arbuza w prezencie. W Japonii hoduje się kwadratowe arbuzy, które według Japończyków łatwiej się przechowuje.

    Arbuzy to wyśmienite i lekkie owoce w sam raz na upalne letnie dni. Owoce doskonale nawadniają i odświeżają. Dzięki swoim właściwościom tonizującym wykorzystuje się je również w przemyśle kosmetycznym.

    Czytaj treści premium w Gazecie Wrocławskiej Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Warto zobaczyć

    Diety